BÀI DỰ THI VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN
ĐỂ GIẢI QUYẾT CÁC TÌNH HUỐNG THỰC TIỄN
Môn: Địa Lí – THCS

Đề tài: Dùng kiến thức liên môn để giải thích câu tục ngữ:
“Lúa chiêm lấp ló đầu bờ.
Hễ nghe tiếng sấm phất cờ mà lên.”
*
* *
Quê hương là gì hở mẹ?
Mà cô giáo dạy phải yêu
Quê hương là gì hở mẹ?
Ai đi xa cũng nhớ nhiều
Trong trái tim mỗi người, quê hương có lẽ là tình cảm thiêng liêng nhất, quê hương là nơi ta sinh ra và lớn lên, nơi chôn nhau cắt rốn, quê hương cho ta những kỉ niệm ngọt ngào, nơi lưu giữ những tuổi thơ tươi đẹp.
Quê hương! Ôi hai tiếng thân thương, khi tôi nghe như tiếng lòng thổn thức.
Quê hương tôi – một làng quê vùng chiêm trũng, tuổi thơ tôi cùng bạn bè vây quanh cây đa, giếng nước, sân đình, hình ảnh cây đa đầu làng mái đình rêu phủ, làn điệu dân ca như đưa ta về một vùng kí ức...


I. Tên tình huống:
Với một nền kinh tế nông nghiệp, sản xuất lúa nước truyền thống lâu đời, tổ tiên chúng ta đã để lại những dấu ấn sâu đậm trong đời sống văn hóa, sinh hoạt và lao động sản xuất.
Trải qua bao thế hệ, tổ tiên chúng ta đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm quý báu, từ tình cảm gắn bó, hòa mình với thiên nhiên, đồng thời ấp ủ khát vọng chinh phục, cải tạo thiên nhiên, nhiều câu thơ, hò, vè, ca dao, tục ngữ duyên dáng, sinh động ra đời từ đây.
Một trong những câu tục ngữ mà em ấn tượng nhất, vì trong giảng dạy nhiều thầy cô giáo của những bộ môn khác nhau thường sử dụng đó là câu:
“Lúa chiêm lấp ló đầu bờ.
Hễ nghe tiếng sấm phất cờ mà lên.”
Chúng em muốn nhờ sự chỉ bảo, hướng dẫn của quý thầy cô, và bằng sự hiểu biết của mình để giải thích câu tục ngữ: “Lúa chiêm lấp ló đầu bờ- Hễ nghe tiếng sấm phất cờ mà lên” bằng kiến thức liên môn. Đó là lí do mà chúng em chọn đề tài này.
II. Mục tiêu giải quyết tình huống:
Trong nhà trường, các môn xã hội như Văn học, Địa lí, Lịch sử, Giáo dục công dân... trước đây các em từng cho là trừu tượng, khô khan một phần là vì các em chưa có biện pháp học đúng đắn, đời sống còn khó khăn, nhiều thầy, cô giáo còn bận tâm với nỗi lo cơm, áo, gạo, tiền,...
Còn nhiều thầy, cô chưa có kỹ năng vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các tình huống thực tiễn, do đó học môn nào thì các em chỉ biết trong phạm vi của bộ môn đó.
Một trong những bộ môn mà chúng em yêu thích trong nhà trường đó là bộ môn Địa lí, nhiều tiết học, thầy giáo đã dẫn dắt chúng em đi từ bất ngờ này đến bất ngờ khác để xâu chuỗi các sự vật, hiện tượng khô khan của nhiều môn học thành một bài học sinh động, dễ nhớ.
Ví dụ học về hiện tượng ngày, đêm dài ngắn theo mùa, thầy đã giải thích cho chúng em hiểu thế nào là câu tục ngữ:
“Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng.
Ngày tháng mười chưa cười đã tối.”




Học về địa hình bề mặt Trái Đất, nói về địa hình Caxtơ, thầy đã giải thích câu:
“Đồng Đăng có phố Kì Lừa.
Có nàng Tô Thị, có chùa Tam Thanh.
Ai về xứ Lạng cùng anh.
Bõ công bác, mẹ sinh thành ra em.”



Hay câu: “Nước chảy đá mòn”.
Trong bài các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển và phân bố nông nghiệp, khi nói về các nhân tố ảnh hưởng đến nông nghiệp, thầy có câu ca dao:
“Trông trời, trông đất, trông mây.
Trông mưa, trông nắng, trông ngày, trông đêm.
Trông cho chân cứng, đá mềm.
Trời yên, biển lặng, mới yên tấm lòng”.
Nói về sản xuất nông nghiệp, thầy lại có câu:
“Lúa chiêm lấp ló đầu bờ.
Hễ nghe tiếng sấm phất cờ mà lên.”


Với đặc thù bộ môn mang tính chất xã hội và đời sống sản xuất, thì không thể không đề cập đến ca dao, tục ngữ. Chính những câu ca dao, tục ngữ mà thầy lồng ghép đã làm cho bài học thêm sinh động, hấp dẫn, quá trình tiếp thu thêm dễ hiểu, dễ nhớ.
* Hiện nay, học theo chủ đề tích hợp và vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các tình